Đó là một số trong rất nhiều câu hỏi được các bạn sinh viên năm cuối Đại học Bách khoa TP.HCM đặt ra cho các chuyên gia nhân sự của các tập đoàn, công ty hàng đầu VN tại hội thảo Hành trang khởi nghiệp(*).

Thiếu định hướng nghề nghiệp

Anh Trần Huy Hà, giám đốc Training House, khởi đầu bằng câu hỏi: “Có bạn nào trong phòng này đã từng bỏ ra hai tiếng đồng hồ chỉ để suy nghĩ xem mình muốn trở thành cái gì, muốn đạt được gì trong tương lai?”. Đáp lại câu hỏi đó chỉ là một vài cánh tay giơ lên trong hội trường có gần 1.000 sinh viên ngày hôm ấy. Một kết quả cho thấy không ít sinh viên hiện nay, sau những năm ngồi trên ghế trường đại học vẫn chưa xác định được mục tiêu nghề nghiệp. Nhiều người vẫn còn suy nghĩ mông lung về tương lai, nghề nghiệp hoặc thậm chí trông chờ vào những mối quen biết của người thân, cha mẹ để có được việc làm.

Thực tế không phải sinh viên nào ra trường cũng tìm được một việc làm đúng ngành nghề mình đã học, nhưng quan trọng là họ cần xác định được những lĩnh vực gần với ngành học để mở rộng phạm vi nghề nghiệp. Có vậy, khi tìm kiếm việc làm, các bạn sinh viên sẽ tránh được thất vọng hoặc bế tắc vì “tìm hoài mà không thấy việc nào phù hợp với mình”. Hơn nữa, khi nhìn vào một quảng cáo việc làm, bạn hãy chú ý phần mô tả công việc xem nhà tuyển dụng cần gì để xác định công việc đó có phù hợp với khả năng, sở thích cũng như chuyên môn của mình hay không.

Thiếu tự tin

Một khó khăn khác đối với sinh viên mới tốt nghiệp là cảm thấy thiếu tự tin khi tìm việc. Các bạn thường băn khoăn rằng những khuyết điểm của bản thân sẽ khiến bị mất điểm trong mắt nhà tuyển dụng. Ví dụ “khi tập trung làm gì đó, em thường không để ý đến mọi người xung quanh”, “tính em ít nói, vậy có nên nói cho nhà tuyển dụng biết điều này hay không?”, “tính em không ngồi làm một chỗ được, em thích công việc có thể đi ra ngoài”... Giải tỏa những băn khoăn này, chị Hồ Thụy Nhàn Khanh, trưởng phòng tuyển dụng của Nestlé Việt Nam, khuyên sinh viên hãy mạnh dạn trao đổi với nhà tuyển dụng những ưu và khuyết điểm của mình, vì có khi bạn cho là khuyết điểm nhưng nhà tuyển dụng lại xem đó là điểm mạnh của bạn.

Nhưng cũng có một số bạn quá tự tin, tự đề cao bản thân thái quá. Điều này cũng sẽ làm ứng viên bị mất điểm bởi không một nhà tuyển dụng nào muốn tuyển một “ngôi sao cô đơn” làm việc cho mình.

Chưa biết viết CV

Bà Nguyễn Thị Minh Tâm, giám đốc truyền thông và thương hiệu của Navigos Group, cho biết: “Chúng tôi nhận được rất nhiều CV của các bạn sinh viên mới ra trường. Ngoài một số CV được các nhà tuyển dụng chú ý và đánh giá tốt, phần nhiều vẫn chưa thật sự tạo được ấn tượng với các nhà tuyển dụng”.

Những lỗi thông thường nhất sinh viên hay mắc phải khi làm CV là viết chung chung mà không chú trọng vào những kỹ năng, yêu cầu nhà tuyển dụng cần, biến CV thành một bản liệt kê thành tích cá nhân hoặc viết CV như viết nhật ký. Ngoài ra, những điểm cơ bản nhất như không sai lỗi chính tả, trình bày rõ ràng, thoáng mắt cũng bị bỏ qua.

Những lỗi này, nếu các bạn sinh viên chú ý và chăm chút cho bản CV, hoàn toàn có thể tránh được. Lời khuyên của các chuyên gia nhân sự là hãy nghiên cứu kỹ những yêu cầu, kỹ năng nhà tuyển dụng đòi hỏi trong phần mô tả công việc và nhấn mạnh những kỹ năng mà mình có thể đáp ứng.

Chưa hoặc không hiểu rõ Luật lao động

Một khi đã bước chân vào môi trường làm việc, điều quan trọng là phải tự trang bị kiến thức sơ đẳng về Luật lao động. Đây là điều rất nhiều sinh viên còn thiếu và yếu. Có bạn không biết thời gian thử việc là bao lâu và mức lương thử việc thấp hơn lương chính thức. Có bạn làm việc cả năm trời không được cấp thẻ BHXH, mãi đến khi sắp nghỉ việc mới té ngửa là công ty không hề đóng BHXH cho mình nhưng trong bảng lương vẫn bị trừ tiền BHXH! Cũng có những sinh viên đi làm được vài tháng thấy chán thế là tự ý bỏ việc, không báo trước cho công ty...

Do vậy, tự trang bị những hiểu biết cơ bản về Luật lao động chính là cách tự bảo vệ quyền lợi trong vai trò người lao động, đồng thời thể hiện sự chuyên nghiệp của bản thân.

Và còn rất nhiều điều khiến các tân cử nhân, tân kỹ sư cảm thấy lúng túng trong những ngày đầu khởi nghiệp. Có bạn bộc bạch: “Khi xin việc, sinh viên mới ra trường như tụi em làm sao biết được mức lương bao nhiêu là phù hợp để ghi trong CV?”. Trả lời câu hỏi này, chị Hồ Thụy Nhàn Khanh khuyên đối với những sinh viên mới ra trường không nên nêu mức lương cụ thể trong CV mà hãy “để dành” vấn đề này để trao đổi trong buổi phỏng vấn trực tiếp với nhà tuyển dụng. Bởi nếu đưa ra mức lương cao quá hoặc thấp quá đều không có lợi cho ứng viên.