Có biết bao nhiêu người chọn nghề nghiệp hoặc định hướng sự nghiệp theo ý người khác – như cha mẹ, họ hàng, thầy giáo hoặc bạn bè. “Cậu phải là một bác sĩ, luật sư, phi công, nhạc sĩ” là một thông điệp nặng ký từ những người đó, nhất là khi nó cứ được lặp đi lặp lại kèm với những tiếng tăm, danh giá, xu hướng chấp nhận của xã hội và những sự tán dương khác về mặt tâm lý.
Dưới đây là ví dụ từ một người mà tôi được biết. Từ lúc còn rất bé, Stephen đã được mớm cho biết cậu sẽ trở thành một luật sư làm nở nang mày mặt mẹ cha. Lớn lên cậu biết đó là con đường duy nhất có thể làm vui lòng cha mẹ cậu. Tất cả họ hàng thân quyến đều yên chí đó là con đường cậu sẽ chọn. Suốt bao nhiêu năm, người trong gia đình vẫn nói về cậu như một luật sư tương lai. Trong gia đình đã có hai luật sư, cả hai đều rất thành đạt và rất được các thành viên khác trong gia đình ngưỡng mộ.
Sau đó Stephen cũng trở thành luật sư thật. Ấy thế mà lại rắc rối. Không những Stephen rất ghét ngành luật mà anh ấy còn rất thất vọng bởi khó làm ra tiền. Có nhiều điều về luật pháp mà bạn bè và đồng nghiệp của anh rất lấy làm thích thú thì anh lại thấy khô khan và khó nuốt. Anh phải chịu đựng một thời gian khá dài trước khi thấy mình sắp phát điên.
Qua vài lời tư vấn nhẹ nhàng, Stephen phát hiện ra rằng vì sợ làm cha mẹ thất vọng nên anh đã phải ép mình vào môt nghề nghiệp anh không vừa ý chút nào. Người tư vấn giảng giải cho anh thấy nỗi sợ không được người khác chấp nhận đã gây trở ngại lớn trên bước đường tiến tới thành công.
Sau khi nhận ra nguồn gốc của nỗi sợ, Stephen đến tham vấn một chuyên gia hướng dẫn công việc và qua một loạt trắc nghiệm anh phát hiện mình chỉ có 4% năng khiếu về luật, thấp nhất trong số các luật sư đã được thử trước đó. Chả trách anh chẳng thành công chút nào trong nghề nghiệp. Chẳng có lấy chút khả năng nào cả! Cuộc trắc nghiệm cũng cho thấy anh hoàn toàn thích hợp với công việc tiếp thị và xúc tiến thương mại. Anh quyết định nắm lấy cơ hội thay đổi nghề nghiệp. Sau đó, không những anh yêu công việc hiện tại mà còn phát triển tốt. Nhiều ý tưởng tiếp thị của anh rất “ăn tiền” và bản thân anh nhanh chóng trở thành một “món hàng đắt giá”. Tình trạng tài chánh của anh cũng phát triển nhanh đến mức độ mà, hiện nay, anh là một trong những người giàu có, có danh vọng và sống hạnh phúc.
Thông điệp của chiến thuật này rất quan trọng: Chúng ta chỉ có thể nắm bắt được cơ hội thành công tốt nhất cho mình khi nào xua đuổi được nỗi sợ hãi trong tâm trí. Ở đây kể cả sự lo sợ không được người khác chấp nhận. Hãy xem xét lại lý do vì sao bạn đã chọn lĩnh vực nghề nghiệp này. Có đúng là vì sở thích, vì thực sự yêu nghề không? Nếu thế bạn có thể trở nên giàu có. Hay vì bạn chỉ muốn làm vui lòng cha mẹ hoặc ai khác? Có phải bạn theo nghề đó vì sẽ được người ta chú ý? Nếu câu trả lời cho những câu hỏi này là “đúng” thì đây là lúc bạn nên đầu tư cho một công việc mới. Nếu cần hãy nhờ một chuyên gia về tâm lý hoặc một chuyên viên hướng nghiệp giúp soi sáng vấn đề hoặc hướng dẫn công việc.
Nếu bạn chuyển hướng và làm bất cứ việc gì do lòng yêu thích thực sự thay vì “là chuyện buộc phải làm” thì con đường thành công đã trở nên gần với bạn hơn bạn tưởng.