Tôi đi tăng ca...
Cập nhật: 05/01/2006 9:00:00 SA
Mùa giáp tết, các công ty may đồng loạt treo bảng tuyển người với số lượng từ hàng trăm đến hàng ngàn lao động. Chúng tôi theo chân những cô thợ trẻ vào điệp khúc tăng ca.
Những ngày không thấy ánh mặt trời
Xưởng may áo gió với 80 công nhân lọt thỏm trong khuôn viên nhỏ bé chừng hơn 100m2 được chia thành chỗ làm, chỗ ăn, nhà vệ sinh... cùng một tầng lửng và gác xép cho công nhân ở xa. Bà chủ nhà, vợ sếp vừa là người quản lý, vừa làm chủ bếp ăn.
Tôi không có tay nghề nên được ưu tiên nhận vào bộ phận đơm nút, ngày đầu không tính công cán chi nên chỉ cần chăm chỉ, đơm nút đúng hai vòng, đảm bảo hai sợi theo yêu cầu kỹ thuật.
Các chị ngồi cạnh tôi đều là thợ từ tỉnh lên tìm việc cho biết: “Bộ phận ngồi xổm này cực lắm, tiền ít, lại phải đi ca đêm thường xuyên. Làm hết việc, không tính thời gian để các bộ phận chính kịp làm hàng ban ngày”.
Lên ca 7g sáng, đến 11g30 tiếng máy ngừng chạy. Khác hẳn những giờ tan ca ồn ào, ở đây người ta ít nói chuyện, chỉ có tiếng giày dép gõ lẹp kẹp trên nền gạch đi nhanh về phía nhà ăn, nhiều người nhìn phần cơm trưa của bà chủ bán với cá biển mặn rồi lắc đầu bỏ đi.
Tiếng chuông vào ca lại đến nhanh hơn người ta tưởng. H., một cô thợ làm ở đây mặt trắng bệch như người bệnh, cho biết: “Lương em 800.000 đồng/tháng, bình thường cũng tạm đủ sống, nhưng sợ nhất là tăng ca, làm suốt đến 10g, 11g đêm mà chỉ thêm có 6.000-8.000 đồng/ca. Làm cả tháng nay mà chưa ngày nào em thấy được ánh mặt trời chị ạ. Tăng ca đến tết chắc em kiệt sức quá”.
Còn với tôi, một người vào học việc, khoán luôn cho cả tăng ca từ 7g sáng đến 10g đêm là 300.000 đồng và được ưu ái “tặng” thêm hai bữa ăn mà chỉ nhìn thôi đã thấy sợ!...
Trước cổng Công ty TNHH may HW trên đường số 6 Khu công nghiệp Sóng Thần 1 (Bình Dương), chúng tôi lại cùng hàng trăm cô gái khác chen lấn xem thông báo “Cần 100 công nhân nữ, lương 630.000 đồng, được đào tạo nghề”.
Ngay câu đầu tiên người phỏng vấn đã làm nhiều cô có kinh nghiệm rút lui: “Ai có thể làm tăng ca thì ở lại, không thì rút hồ sơ về...”. Một cô có vẻ nhiều kinh nghiệm đứng kề bên hỏi tôi: “Ở đây tăng ca đến 15, 16 tiếng/ngày, chị chịu nổi không?”.
Đúng 7g30, cánh cửa sắt công ty đóng sầm lại, công nhân ùa vào xưởng máy. Tôi được phân công về chuyền may A3. Anh tổ trưởng ném cho tôi chiếc thước dây, cây bút và một bảng đo chi chít những con số: 1/8, 3x15/16, 29x7/8... và lạnh lùng dặn: “Phải đo thật chính xác, càng cuối ca công nhân càng làm sai nên phải kiểm tra thật kỹ vào!”. Thì ra công việc của tôi là “vạch lá tìm sâu”.
Quả đúng như anh tổ trưởng chỉ dạy, buổi sáng hầu như sản phẩm quần soọc nam đưa sang đều chính xác. Sự cố chỉ bắt đầu vào buổi chiều với kết quả gần một nửa hàng sai, lộn phải chuyển sang tháo và sửa lại. Tiếng la mắng, giận dữ của người quản lý làm không khí căng thẳng hơn.
Chị Trần Thị Tý, ngồi máy số 5, than thở: “Ngày nào cũng 15, 16 tiếng như vậy, chủ nhật cũng không được nghỉ, làm sao mà không sai được?”. Tối hôm qua chị Tý vừa may vừa ngủ gục bị kim đâm phải quấn bông băng nên hôm nay ráp chậm đi nhiều, nhưng hễ thấy bóng anh tổ trưởng từ xa tới là chị cố đạp cho thật nhanh... Kim đồng hồ chầm chậm chuyển sang 21g, tiếng chuông xuống ca réo vang, nhiều cô mắt đã sụp mí, còn tôi chỉ còn gắng gượng đứng dậy chạy ùa ra khỏi nhà máy...
Mùa tìm việc, mùa bán sức
Ngồi trước tôi là những khuôn mặt trắng bệch vì thiếu ánh nắng mặt trời. Nguyễn Thị Hồng Gấm 30 tuổi ở Hà Nam, Nguyễn Thị Xuân Hương 25 tuổi ở Quảng Ngãi, Nguyễn Thị Mai 40 tuổi ở Hà Nội, Lò Văn Sơn 18 tuổi ở tận Sơn La khi nói về công việc đều rơm rớm nước mắt.
Sơn theo bạn bè vào Sài Gòn chưa đầy một năm, nét nương rẫy, ruộng đồng vẫn còn vương vấn trên khuôn mặt rất trẻ, chìa cái cổ bị xước và tím bầm vì ông chủ đánh mà nói không ra lời: “Chúng tôi làm ca không nổi nên xin nghỉ việc, tìm chỗ làm khác phù hợp nhưng không hiểu vì lý do gì ông chủ đánh tôi tới tấp mà không chịu nghe chúng tôi nói”.
Xưởng may của ông T. có gần 100 lao động nằm trong con hẻm đường Phan Văn Hớn, phường Tân Thới Nhất, Q.12, TP.HCM. Chỉ trong ngày 17-12- 2005 đã có bốn công nhân bị đuổi việc, cắt lương vì không chịu đi tăng ca, khi họ đề nghị chủ thanh toán tiền lương thì bị ông T. đánh và đuổi đi.
Giọng Sơn đầy bức xúc: “Chúng tôi làm cho xưởng may này từ 1-2 năm nhưng không ai ký hợp đồng lao động, thu nhập ăn theo sản phẩm. Hằng tháng ông chủ chỉ ứng lương 100.000 đồng vào đầu tháng và giữa tháng nhận tiếp số lương còn lại (và mỗi người bị giữ 15 ngày công ban đầu để quyết toán về sau).
Đáng thương hơn là Hồng Gấm và Xuân Hương có con nhỏ nên cả hai đã xin phép xí nghiệp không đi ca liền bị chủ đuổi việc. Khi đến thanh toán lương, ông đều trừ của mỗi người 13-24 công (từ 130.000-245.000 đồng/người)”. Chị Mai nói trong nước mắt: “Đối với chúng tôi, lao động chỉ đủ sống qua ngày.
Tiền học hành của con cái đều trông vào lương. Họ cho nghỉ việc rồi cấn trừ như thế, tiền đâu đóng học phí cho con”. Những người công nhân khốn khó này đã gửi đơn đến chính quyền địa phương nhờ can thiệp nhưng cho đến nay vẫn chưa được giải quyết.
Những ngày cuối năm se lạnh nhưng đến với nhiều nhà máy, công ty, chúng tôi đều thấy không khí nóng hừng hực của cường độ tăng ca. Nhiều công ty cho biết lý do: vì cuối năm, để đảm bảo đúng thời gian xuất hàng, công nhân phải đi ba ca, bốn kíp mới kịp tiến độ. Ca 1 bắt đầu từ 6g-14g, ca 2: 14g-22g, ca 3: 22g-6g.
Thu nhập ăn theo sản phẩm, trung bình 800.000-1 triệu đồng/người/tháng, tiền phụ cấp ca 3 từ 8.000-10.000 đồng/người. Đó là lịch làm việc sáu ngày/tuần, có nơi không có cả tiền phụ cấp, chỉ cấp tiền ăn tăng ca: 5.000-6.000 đồng/người. Vì thế, chuyện công nhân đi ca quá mệt, ăn uống thất thường, thiếu dinh dưỡng bị ngất xỉu thường xuyên xảy ra.
Không chịu nổi cường độ tăng ca của Công ty HW, chúng tôi cùng mười mấy cô công nhân trẻ xin nghỉ để sang Công ty HV cùng nằm trên đường số 6. Cô gái tên Nữ cũng xếp hàng nộp đơn xin việc mà lại mặc đúng chiếc áo có phù hiệu Công ty HV.
Nữ bảo: “Tôi xin nghỉ có một buổi mà chủ không cho nên tôi nghỉ luôn. Thử nghĩ xem làm liên tục 100-140 giờ/tháng ai mà chịu nổi. Tụi tôi đã biết chiêu mấy ổng rồi, đang mùa tăng ca mà, hổng nhận lại mình thì lấy ai làm. À, mà em mới vào làm thì đừng dại dột xin không tăng ca nghe, nó đuổi thẳng cổ liền!”.
Và đúng như Nữ nói, làm đến ngày thứ tư thì bé Tình đã liêu xiêu không thể đứng ca đến 22g nên bị chủ cho thôi việc ngay. Công nhân có chiêu của công nhân thì chủ cũng có chiêu của chủ: bé Tình bị đuổi cổ mà không được thanh toán lấy một xu của bốn ngày quần quật tăng ca...
Theo Tuổi Trẻ
Đã xem:
1683