Ăn cây nào rào cây nấy là điều nên làm, nhưng cũng cần phải rào sẵn những cây có thể ăn được trong tương lai. Trong quản lý nhân sự cũng vậy.
Nhà quản lý không chỉ cần phải “rào kỹ” những nhân viên hiện tại hoặc sắp làm việc với mình, mà còn cần phải giữ hình ảnh tốt cả khi nhân viên không còn làm việc trong công ty nữa, bởi vì ngay khi nhân viên ra khỏi công ty, họ đã trở thành khách hàng tiềm năng của công ty.
Không phải là vô căn cứ khi Kim Dung xây dựng nên hình tượng nhân vật Vi Tiểu Bảo “văn dốt võ nát” nhưng công danh không những thăng tiến nhanh như diều gặp gió mà còn thu nạp được rất nhiều huynh đệ và bảy vị phu nhân xinh đẹp, tài giỏi, một lòng một dạ phục vụ ông ta. Bên cạnh đa mưu túc trí, “miệng mồm trơn tuột” khéo lấy lòng người, hai yếu tố chính làm nên thành công của họ Vi chính là tính cách trọng tình nghĩa và dám vung tiền như nước mà mặt không mảy may biến sắc.
Về khía cạnh quản trị nhân sự, có thể nói Vi Tiểu Bảo là một nhà quản trị nhân sự tài ba. Chẳng thế, Mộc Kiếm Bình Tiểu Quận chúa từng phải cảm kích vì Vi công công dám thẳng tay nghiền nát mấy viên đại minh châu làm dược liệu cho mình. Ngay cả A Kha đanh đá và căm ghét Vi đệ đệ như vậy mà cuối cùng cũng bị “chuyên gia săn đầu người” họ Vi săn bằng được. Kiến Ninh công chúa rất mê bạo lực, Vi nô tài cũng “dĩ độc trị độc” khiến nàng một lòng một dạ bỏ cung vàng điện ngọc đi theo…
Có thể đó là những tình tiết kịch tính của tiểu thuyết võ hiệp, tuy nhiên, trong lĩnh vực nhân sự, sự nể phục và quý mến của cấp dưới đối với cấp trên là rất quan trọng. Nếu cấp trên “đo lọ nước mắm, đếm củ dưa hành” trong tài chính thì hành vi đó sẽ khiến nhân viên bất mãn ngầm và một ngày nào đó sẽ rời bỏ công ty. Tương tự, đã có không ít nhân viên một lòng một dạ đầu quân cho công ty chỉ vì quý mến cấp trên. Nhiều nhân viên cho biết sẵn sàng không màng đến những chỗ lương hấp dẫn hơn vì chỗ làm hiện tại có mức lương đủ sống và sếp chịu đầu tư để tạo môi trường làm việc tốt, lại quan tâm đến mức độ thỏa mãn của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên học hỏi, thăng tiến.
Ngoài ra, tự hào và muốn mình là người oai phong là tâm lý chung của không ít nhà quản lý, nhất là nhà quản lý trẻ. Điều này trên cơ bản là không xấu, nhưng một số hệ quả tiêu cực của nó sẽ làm suy giảm nhiệt huyết cũng như năng suất làm việc của nhân viên, mà tệ nhất là làm cho nhân viên cảm thấy bất an và nghĩ rằng sếp chèn ép mình. Thật ra, chỉ những nhà quản lý không chuyên nghiệp mới không muốn nhân viên giỏi hơn mình. Người lãnh đạo là người sử dụng nhân tài hiệu quả chứ không phải là người thật giỏi về chuyên môn. Sếp giỏi quản lý, thẳng thắn, trọng tình nghĩa và biết đắc nhân tâm luôn tốt hơn sếp giỏi chuyên môn, lắm mưu mẹo khiến nhân viên e sợ hoặc không muốn gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Một chuyên gia nhân sự khuyên rằng nên để ý những điểm nho nhỏ của nhân viên hoặc ghi hẳn vào hồ sơ và lưu lại. Nhiều lúc, những thăm hỏi về những điều rất nhỏ khiến nhân viên rất cảm kích vì được quan tâm. Cảm kích không phải là yếu tố quyết định việc nhân viên ra đi hay ở lại, nhưng là yếu tố quan trọng để nhân viên hết lòng làm việc, hoặc khi ra đi họ vẫn có thiện cảm tốt với sếp cũ.
Nếu vì một lý do nào đó mà nhân viên không còn làm việc cho mình nữa, người lãnh đạo tốt vẫn giữ mối quan hệ và thiện cảm đối với nhân viên cũ và điều này sẽ ít nhiều hỗ trợ cho công việc của doanh nghiệp vì nhân viên ấy sẽ trở thành một đối tác quan trọng, sẽ phát triển được những mối quan hệ mới cho công ty cũ. Thế nhưng vẫn có nhà quản lý không có tầm nhìn xa, đã tỏ ra “cạn tàu ráo máng”, thẳng thừng cạn tình nghĩa khi nhân viên muốn ra đi hoặc đã ra đi.
Điều này rất nguy hiểm vì không chỉ làm ảnh hưởng đến uy tín của người lãnh đạo, uy tín của công ty, mà còn tạo ra mầm mống cho sự bất hợp tác sau này. Trường hợp nhân viên quyết tâm đầu quân cho công ty đối thủ, mâu thuẫn với công ty cũ chỉ góp phần làm tăng thêm ý chí đối kháng của người ấy và tất nhiên sẽ có sự tiết lộ thêm thông tin quan trọng cho công ty đối thủ. Trong khi đó, nếu nhân viên có mối quan hệ tốt sẽ tuân theo quy tắc đạo đức là không lộ bí mật từ công ty cũ.