Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt,
hầu hết các doanh nghiệp đều yêu cầu nhân viên mới trải qua thời gian
thử việc. Sau giai đoạn này, doanh nghiệp sẽ biết chắc nhân viên mới
được tuyển có phù hợp với vị trí của công ty hay không. Tuy nhiên trong
thực tế có không ít trường hợp đến khi soạn thảo hợp đồng lao động
chính thức, nhà quản lý vẫn còn băn khoăn, e rằng mình đã chọn nhầm
người.
Sau đây là sáu cách giúp bạn tránh đi tình huống trên:
1. Mô tả công việc chi tiết và cụ thể với nhân viên
Dù nhân viên thử việc mới ra trường hay đã có 2-3 năm kinh nghiệm, việc
đầu tiên bạn nên làm là mô tả công việc một cách chi tiết và cụ thể với
họ. Bạn nên dùng một bản mô tả công việc (job description) rõ ràng,
trong đó ghi các mục tiêu công việc chính cần làm; các mối quan hệ cần
xây dựng; chức năng, trách nhiệm, quyền hạn của nhân viên; điều kiện làm
việc… Việc này sẽ giúp bạn tránh được nhiều phiền phức về sau, chẳng
hạn như khi nhân viên phàn nàn: “Đấy không phải là việc của tôi!”
2. Xác định rõ tiêu chí đánh giá hiệu quả thử việc
Trước khi nhân viên chính thức bắt đầu giai đoạn thử việc, điều đầu tiên
bạn cần làm là xác định rõ cách bạn đánh giá hiệu quả công việc, bao
gồm phạm vi và lĩnh vực đánh giá, mục tiêu cần đạt được, thời gian hoàn
thành công việc… Lưu ý mục tiêu thử việc phải rõ ràng và lượng hóa
được. Nếu nhân viên chưa nhất trí với các tiêu chí đánh giá này thì hai
bên hãy cùng nhau bàn bạc cho đến khi đạt được thỏa thuận.
3. Cho phản hồi nhanh chóng và cụ thể
Nhân viên mới thường gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn thử việc nên bạn
cần cho họ phản hồi về công việc nhanh chóng và cụ thể. Nếu họ đạt
được một thành tích nào đó (dù nhỏ) thì hãy ngợi khen, động viên để họ
thêm tự tin. Đối với những việc họ làm chưa tốt, hãy thẳng thắn góp ý
trên tinh thần xây dựng để họ cố gắng hơn và luôn đề xuất giải pháp chứ
đừng chỉ nêu ra vấn đề. Anh Toàn, nhân viên kinh doanh của một công ty
CNTT, tâm sự khi anh thử việc tại công ty X, sếp anh thường phê bình:
“Em làm như thế là sai rồi!” Tuy nhiên, khi anh thắc mắc thế nào mới
đúng thì sếp lúng túng. Cho phản hồi kiểu như vậy sẽ khiến tâm lý nhân
viên bị ức chế, từ đó hiệu quả làm việc giảm sút hay nhân viên uất ức
bỏ đi.
4. Cung cấp mọi điều kiện cần thiết cho nhân viên
Muốn nhân viên thử việc thể hiện được hết năng lực của mình, bạn phải
cung cấp cho họ tất cả điều kiện làm việc cần thiết, từ máy vi tính,
điện thoại, danh thiếp đến chi phí đi lại. Việc này cần được tiến hành
trước khi nhân viên đến nhận việc. Đừng để xảy ra tình trạng mà anh
Dương, nhân viên kinh doanh của một nhãn hàng keo công nghiệp, đã gặp
phải vào ngày đến làm việc tại một công ty kinh doanh hóa chất. Anh đã
phải chờ đến hơn ba tiếng đồng hồ mới có bàn để làm việc và hai tuần mới
có điện thoại bàn để liên lạc với khách hàng.
5. Cho nhân viên thử việc cơ hội để sửa chữa sai sót
Việc nhân viên mới phạm sai sót trong lúc thử việc không phải là hiếm.
Là nhà quản lý, bạn nên tìm hiểu kỹ lý do, nhắc nhở, góp ý và cho họ cơ
hội để sửa chữa sai lầm. Đừng vội “trảm” họ ngay vì như thế rất có thể
bạn sẽ bỏ phí một người tuy chưa “thập toàn” nhưng lại có tố chất thật
sự cần thiết cho nghề nghiệp.
6. Thực hiện đầy đủ phỏng vấn thôi việc (exit interview)
Dù nhân viên mới thử việc không thành công, bạn cũng nên thực hiện phỏng
vấn thôi việc cho họ. Hãy nêu rõ lý do bạn không nhận họ để họ rút
kinh nghiệm ở những lần thử việc sau. Nếu bạn cho một nhân viên nghỉ
việc do hành vi cư xử quá kém, bạn cần nói đúng sự thật để tránh những
rắc rối pháp lý có thể xảy ra.
Để quyết định nhận một nhân viên thử việc, thông thường bạn phải phỏng
vấn người đó tối thiểu hai lần, rất tốn kém thời gian và chi phí. Vì
vậy, đến lúc họ thử việc, bạn cần đầu tư công sức thỏa đáng để giai đoạn
này đạt được kết quả tốt nhất. Đó cũng là cách để bạn tìm được nhân
viên “vàng mười” thật sự cho doanh nghiệp.